Việc làm thời vụ – vấn đề chưa bao giờ ngừng “hot” với sinh viên

Trong thời buổi ngày nay, nhất là ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM, việc làm ngày càng trở nên khan hiếm. Tình trạng thất nghiệp ngày càng nhiều hơn đối với sinh viên mới ra trường nói riêng cũng như người lao động nói chung. Mặc dù người tìm việc đang phải đối mặt với tình trạng thiếu việc làm trầm trọng, tuy nhiên những công việc thời vụ lại chưa bao giờ ngừng “hot”, luôn hấp dẫn, thu hút với sinh viên nói chung và thậm chí cả những bạn đã tốt nghiệp nhưng chưa có việc làm.

Nhu cầu việc làm thời vụ tăng cao

Nếu như những năm trước đây, gia sư, bán hàng, phát tờ rơi, gấp hộp… là những việc làm thêm thời vụ “truyền thống” của sinh viên thì nay danh sách việc làm thời vụ ngày càng thịnh hành, đa dạng với nhiều công việc mới.

Không chỉ các trung tâm môi giới việc làm đăng tuyển số lượng lớn lao động thời vụ mà công việc này cũng mở rộng trên các trang web tìm việc làm và các trang mạng xã hội. Không khó để bắt gặp những hội, nhóm như “Việc làm thêm – tuyển dụng part time cho sinh viên tại Hà Nội”, “Tìm việc làm part time”, “Tìm việc làm thời vụ” trên facebook, zalo… hoặc những thông tin đăng tuyển như: “Cần 2 bạn tiếp đón học viên từ phụ huynh đưa đến, thông báo lịch học, điểm danh”, “Cần 1 photographer chụp ảnh kỷ yếu vào sáng ngày mai”, “Tuyển gấp nhân viên tư vấn bán hàng tại các nhà sách lớn trên địa bàn Hà Nội”, “Tuyển sinh viên làm thêm theo giờ, nhiệm vụ bán hàng, tư vấn sản phẩm cho khách”, “Cần tuyển 10 phỏng vấn viên ngồi bàn”….

Có thể thấy nhu cầu tuyển dụng lao động thời vụ của các doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân hiện nay rất lớn, đặc biệt tăng mạnh trong những thời điểm như nghỉ hè, trung thu, giáng sinh, nghỉ Tết… Đối với các ngành nông nghiệp là do làm việc theo mùa vụ sản phẩm, đối với ngành dịch vụ là do nhu cầu giải trí tăng cao. Còn riêng đối với các doanh nghiệp, bên cạnh nhu cầu sử dụng lao động theo hướng lao động có trình độ, tay nghề; các doanh nghiệp có xu hướng tăng nhu cầu lao động phổ thông hoặc lao động thời vụ để phục vụ nhu cầu sản xuất và các hoạt động dịch vụ. Với sự phát triển mạnh mẽ, mở rộng của loại hình công việc này, đây trở thành lựa chọn, xu hướng tìm việc mới của nhiều sinh viên năng động hiện nay.

Sinh viên đi làm thời vụ – những lợi ích không thể phủ nhận

Bước chân vào giảng đường Đại học, rất nhiều bạn trẻ muốn tìm cho mình một cách sống khác, tự lập hơn về cả tài chính và tinh thần. Chuyện làm thêm của sinh viên từ lâu đã trở nên phổ biến, nhất là ở khu vực thành phố – nơi tập trung các trường Cao đẳng, Đại học.

Dù có gặp khó khăn về kinh tế hay không, làm thêm vẫn là một trải nghiệm mà nhiều sinh viên muốn trải qua ít nhất một lần. Nhiều bạn trẻ đi làm với mong muốn kiếm thêm thu nhập để trang trải học phí, phụ giúp gia đình gánh vác một phần nỗi lo kinh tế. Với đặc điểm thời gian làm việc ngắn, linh hoạt, đầu việc đa dạng, từ những công việc lao động phổ thông tới những công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn, công việc thời vụ khá thích hợp đối với những người rảnh rỗi như các bạn sinh viên, hoặc thậm chí cả những bạn đã tốt nghiệp nhưng chưa có việc làm. Thu nhập cho lao động thời vụ thường chủ yếu dựa vào khả năng và năng suất nhưng vẫn khá cao, dao động từ 150.000 – 350.000/ngày với 4h lao động.

Bạn Đăng Nam, sinh viên năm 4 trường ĐH Xây dựng cho biết đã cùng 2 bạn khác đăng ký làm dịch vụ hóa trang thành các nhân vật hoạt hình nổi tiếng để tặng quà tận nhà cho các em nhỏ theo đăng ký của các bậc phụ huynh thông qua mạng xã hội Facebook dịp tết trung thu năm ngoái. Giá cho mỗi lượt chuyển từ 50.000-150.000 đồng, tùy vào ngày giờ và quãng đường ngắn dài. Không chỉ tăng thêm thu nhập, việc hóa trang thành các nhân vật hoạt hình nổi tiếng cũng rất thú vị khi tạo ra sự bất ngờ và niềm vui cho các em nhỏ.

Bên cạnh một bộ phận sinh viên đi làm thêm vì lý do kinh tế, có không ít bạn trẻ coi công việc làm thêm là cơ hội để các bạn tích lũy thêm kinh nghiệm sống vì có sự trải nghiệm ngoài xã hội. Nếu sinh viên đi làm thêm có liên quan đến chuyên ngành mình đang học thì đó là một cơ hội để áp dụng lý thuyết vào thực tế và đúc rút những bài học kinh nghiệm cho mình. Đi làm thêm sẽ giúp cho sinh viên gia tăng các mối quan hệ xã hội, cải thiện kỹ năng giao tiếp, ứng xử, khả năng tổ chức, làm việc dưới áp lực cao, linh hoạt trong xử lý tình huống… mà trên giảng đường sinh viên sẽ ít có cơ hội được rèn luyện. Không chỉ vậy, việc sinh viên tự đi làm thêm còn  giúp cho bản thân  rèn luyện tính tự lập, trưởng thành hơn và ít dựa dẫm vào người khác.

Xã hội phát triển, nhu cầu lao động tăng cao, công việc thời vụ vô cùng đa dạng; việc lựa chọn một công việc liên quan đến ngành học, giúp bổ trợ kỹ năng mềm hoàn toàn không khó. Học chuyên ngành báo chí có thể làm cộng tác viên viết bài, chụp ảnh; học công nghệ thông tin có thể làm thêm thiết kế đồ họa; học PR có thể làm PG, tổ chức sự kiện cho các công ty để quảng cáo sản phẩm; học ngoại ngữ có thể tham gia dịch thuật; học kế toán có thể làm thu ngân; học sư phạm có thể làm gia sư để vừa học vừa nắm được kiến thức nền…

Những điều bất cập

Có cung ắt có cầu, trrước nhu cầu làm thêm của sinh viên, nhiều trung tâm, đơn vị giới thiệu việc làm ồ ạt ra đời và hoạt động với đa dạng chiêu trò cạnh tranh nhau với mục đích chính là thu hút người tìm việc đến với trung tâm của mình. Nắm bắt được nhu cầu phải có tiền học, tiền sinh hoạt và đánh vào tâm lý người lao động, những thông tin dễ dàng thuận lợi như thu nhập cao, trả tiền công theo ngày, không yêu cầu kinh nghiệm, công việc nhẹ nhàng… là cách thức phổ biến mà các trung tâm, địa chỉ này thường áp dụng. Khi người lao động đến đăng ký thường bị yêu cầu đóng phí giới thiệu, tiền đặt cọc giữ chỗ, nhưng sau đó không kết nối được công việc và cũng không được trả lại tiền.

Không ít sinh viên đã mắc bẫy những trung tâm, địa chỉ giới thiệu việc làm lừa đảo này, đặc biệt là những sinh viên năm đầu chưa có kinh nghiệm. Thậm chí ngay cả những người có kinh nghiệm, khi đã nhận được việc làm cũng có thể ra về không công sau một thời gian làm việc cật lực vì bị bắt lỗi trong quá trình làm việc như: mất hàng, lỗi sản phẩm, giao hàng chậm… hoặc làm những công việc không đúng theo cam kết ban đầu.

Duy Khoa – sinh viên năm cuối trường ĐH Thăng Long tranh thủ dịp Tết đi làm thêm để kiếm tiền mua quà tết về cho gia đình. Khoa tìm đến một trung tâm giới thiệu việc làm trên địa bàn quận Thanh Xuân (Hà Nội) thì được giới thiệu làm việc cho một công ty tiếp thị sản phẩm nhận vào làm thời vụ 1 tháng với mức lương thỏa thuận 3 triệu đồng. Công việc Khoa nhận được là sắp xếp thời gian đi phát sản phẩm miễn phí và ghi phiếu khảo sát. Nhưng khi liên hệ với quản lý để nhận tiền lương thì phía công ty báo trừ lương chỉ còn 2 triệu vì phiếu khảo sát Khoa làm thiếu thông tin, không đúng tiêu chí. Lúc đó, Khoa chỉ biết ngậm ngùi nhận tiền ra về và tự an ủi rằng mình đã có bài học nhớ đời.

Với những giao dịch việc làm thời vụ ồ ạt qua nhiều kênh như hiện nay, sinh viên có thêm rất nhiều cơ hội để lựa chọn nhưng đồng thời cũng dễ bị phân tán. Nếu không cẩn trọng, việc gặp phải những giao dịch việc làm lừa đảo, nhất là môi giới việc làm trên mạng rất dễ xảy ra. Vì thế, khi tham gia vào thị trường này, sinh viên cần hết sức cẩn thận, nên lựa chọn những trung tâm, website hoặc ứng dụng uy tín, nếu không sẽ không tránh khỏi việc rơi vào tình trạng “tiền mất, tật mang”.